Re-integratiemarktanalyse 2008

In november 2008 heeft de Raad voor Werk en Inkomen (RWI) de Re-integratiemarktanalyse 2008 gepubliceerd.

Deze analyse geeft een overzicht van de ontwikkelingen die momenteel spelen op de re-integratiemarkt. Hierbij wordt niet alleen aandacht besteed aan het samenspel tussen de publieke opdrachtgevers UWV en gemeenten aan de ene kant en private uitvoerders aan de andere kant; maar ook zal worden ingegaan op de inzet van re-integratie door private opdrachtgevers. Met name zal daarbij worden ingegaan op re-integratie van langdurig zieke werknemers. Bij het schetsen van de ontwikkelingen op de re-integratiemarkt wordt zoveel mogelijk getracht deze ontwikkelingen te wegen op doelmatigheid en doeltreffendheid. Ook worden suggesties voor verbetering en beleidsaanbevelingen gedaan.

Gedeelte van conclusies:

Rol van publieke opdrachtgevers in beweging
Gemeenten en UWV zijn de grote publieke opdrachtgevers die vanaf 2002 de uitvoering van re-integratie in principe dienden uit te besteden aan private re-integratiebedrijven. Inmiddels is gaandeweg een situatie gegroeid, waarbij gemeenten en UWV voor meerdere uitvoeringsvormen kiezen: zelf (een deel van de) re-integratietaken uitvoeren, uitbesteden of samenwerkingsverbanden aangaan met andere (keten) partners. Gemeenten hebben sinds 2006 geen uitbestedingverplichting meer. Uit de Omnibus enquête van de RWI uitgevoerd in september 2008 onder gemeenten blijkt dat gemiddeld ongeveer 28% van het werkdeel in eigen beheer wordt uitgevoerd; 22% uitbesteed wordt aan externe partijen en de helft uitbesteed wordt aan gemeente gelieerde organisaties. Bij UWV worden inmiddels ook niet meer alle klanten overgedragen aan re-integratiebedrijven. Een deel van de klanten wordt intensief begeleid door re-integratiecoaches van het UWV. […] Daarbij is een ontwikkeling op gang gekomen, om als er sprake is van inkoop op de private re-integratiemarkt, steeds vaker deelproducten in te kopen (modulaire inkoop). In het verlengde hiervan neemt prestatieafhankelijke beloning (zowel op de
gemeente als de UWV markt) af.[…]

Rol van private opdrachtgevers bij re-integratie van langdurig zieke werknemers
Net als in het publieke segment wordt ook in de re-integratie van zieke werknemers voorzien in een mix van zelf doen en uitbesteden. Werkgevers leunen bij re-integratieprocessen sterk op hun arbodienstverlener. Die verschaffen werkgevers de expertise over wet- en regelgeving en inzetbaarheid die ze vaak zelf niet in huis hebben. Ze worden ingezet bij de verzuimbegeleiding en re-integratie. Bij veel re-integratieprocessen zijn, buiten de reguliere begeleiding door de arbo-arts, geen commerciële dienstverleners betrokken. Bij re-integratie in het eerste spoor schakelt één op de drie werkgevers een re-integratiebedrijf in, bij re-integratieactiviteiten in het tweede spoor twee op de drie (maar die komen aanzienlijk minder voor). In mindere mate worden ook outplacementbureaus en uitzendbureaus ingeschakeld. […]

Ontwikkelingen aan de aanbodzijde: toenemende concurrentie en krimp dreigen
Per saldo lijkt het speelveld voor aanbieders te krimpen. Niet alleen de hierboven geschetste ontwikkeling waarbij opdrachtgevers zich actiever met de uitvoering bemoeien heeft ertoe geleid dat er sprake is van krimp op de private re-integratiemarkt. Sinds 2004 is er een forse afname van het aantal personen dat een beroep doet op werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsregeling. Het aantal gestarte re-integratietrajecten is (door de tijd) in het verlengde daarvan ook fors afgenomen. De verwachting is verder dat een meer selectieve inzet van re-integratiemiddelen het aantal trajecten zal afnemen. (Het kabinet is begin 2008 afgestapt van de sluitende aanpak, waarbij iedereen binnen een jaar een re-integratietrajectmoest krijgen.) Meer spelers op een kleiner veld betekent een "verdringingsmarkt" met toenemende concurrentie. Aanbieders ervaren in grote meerderheid dat de concurrentie op de markt is verscherpt. Een verscherpte concurrentie kan leiden tot prijsconcurrentie. Dit kan de kwaliteit van dienstverlening nadelig beïnvloeden en mag niet de overhand krijgen. De aanbieders reageren op de toenemende concurrentie met twee strategieën:
• verbreding naar meer opdrachtgevers, marktsegmenten en doelgroepen. Deze strategie komt met name voor bij de grotere organisaties (en wat vaker bij de gemeentegerichte aanbieders dan bij de anderen).
• meer samenwerking met anderen: met andere aanbieders (een strategie die vooral bij de kleinste organisaties wordt gevonden) en met opdrachtgevers. Daarnaast is er een meer algemene ontwikkeling waarin aanbieders zeggen juist meer specialisatie in diensten, doelgroepen en opdrachtgevers na te streven.

Overheersend in het beeld van de aanbodzijde is de enorme toeloop in de laatste paar jaar van nieuwe, doorgaans kleine aanbieders. In de periode sinds 2004 is sprake van meer dan een verdubbeling, van 600 à 800 tot rond de 2.000. Omdat het hier doorgaans kleine aanbieders betreft, waaronder vele eenmanszaken, zegt de groei van het aantal aanbieders niets over het totale marktvolume (in termen van omzet of aantal cliënten). Toetredingsdrempels zijn er voor nieuwe aanbieders op de re-integratiemarkt niet of nauwelijks, ook al worden er bij UWV drempels opgeworpen gericht op de hele kleine aanbieders. Voor IRO bedrijven geldt een omzeteis van 20.000 euro. Voor bedrijven die re-integratiediensten uitvoeren, geldt een omzeteis van 10.000 euro per type dienst. Het grootste deel van de kleine aanbieders bezit geen keurmerk en is ook niet bezig met het behalen daarvan. Het is mogelijk dat aanbieders zich hiermee uit de markt prijzen bij opdrachtgevers zoals UWV die eisen uit het Blik op Werk Keurmerk overnemen. In de praktijk geven re-integratiecoaches aan in beperkte mate gebruik te maken van informatie over het keurmerk om aanbieders te selecteren. Men selecteert bijvoorbeeld meer op basis van locale ervaringen met bepaalde bedrijven. […]

Resultaten: wat levert de inzet van re-integratie op?
In de beleidsdoorlichting re-integratie van het ministerie van SZW is vastgesteld dat er steeds meer uitstroom naar werk plaatsvindt na inzet van re-integratieondersteuning. Het kabinet heeft aangegeven de uitstroom naar regulier werk na het volgen van een re-integratietraject, in 2007 met een kwart te willen verhogen ten opzichte van 2004. De voorlopige cijfers uit 2007 laten zien dat de 25% doelstelling is gerealiseerd. Het aandeel klanten dat na de inzet van re-integratietrajecten aan het werk gaat, neemt door de jaren heen fors toe. Inmiddels heeft het kabinet een nieuwe doelstelling gepresenteerd: 60% doelstelling.[…]

Download hier het volledige onderzoek