Ervaringen van opdrachtgevers en opdrachtnemers

Research voor Beleid heeft in opdracht van de Raad voor Werk en Inkomen (RWI) het onderzoek 'Ontwikkelingen op de re-integratiemarkt' (juli 2006) uitgevoerd vanuit het perspectief van opdrachtgevers en opdrachtnemers.

Dit rapport beschrijft ontwikkelingen die zich sinds 2004 op de re-integratiemarkt hebben voorgedaan. Hiertoe zijn in de periode december 2005 – maart 2006 interviews gehouden met 6 koepelorganisaties, het UWV, 10 gemeenten en 10 werkgeversvertegenwoordigers. Waar relevant is bestaande literatuur meegenomen in de analyse. Aanvullend is een zevental casestudies uitgevoerd, waarin meer diepgaand op innovatieve ontwikkelingen is ingegaan.

Conclusies (gedeelte van):
Er zijn een aantal ontwikkelingen gaande waarvan een positieve invloed op de effectiviteit van de markt is te verwachten: concurrentie op prijs en steeds meer ook op kwaliteit, grotere transparantie, meer maatwerk en keuzevrijheid, meer aandacht voor de vraagzijde en een meer volwassen aansturing. Daarbij geldt wel: er is op deze punten een ontwikkeling, maar de situatie is zeker nog voor verbetering vatbaar.

Aan het privatiseren van de re-integratiemarkt lag de gedachte ten grondslag dat prikkels en marktwerking min of meer automatisch tot een optimale inzet van instrumenten leiden. Het onderhavige onderzoek maakt (net als eerdere onderzoeken) duidelijk dat dat in ieder geval niet vanzelfsprekend is. Er blijkt immers op een aantal punten nog duidelijk sprake van marktfalen, al zijn er tekenen dat de markt zich op deze punten in de goede richting ontwikkelt. Ook ten aanzien van de efficiency is enige terughoudendheid op zijn plaats. Weliswaar wordt momenteel op prijs en steeds meer ook op kwaliteit aanbesteed; er lijkt een steeds omvangrijker uitvoeringsorganisatie nodig bij de opdrachtgever om de re-integratiebedrijven aan te sturen (via casemanagement en re-integratiecoaching en inkoopafdelingen). Voorspellingen over ontwikkelingen op de markt in de nabije toekomst zijn moeilijk te maken. Waar een paar jaar geleden een omvangrijke groei in het werkgeverssegment werd verwacht, is deze niet van de grond gekomen. Van de verwachtte shake-out is evenmin echt al sprake. De marktpartijen hebben nu eenmaal een grote mate van vrijheid om zelf beslissingen te nemen. Bovendien is de markt nog sterk beïnvloedbaar door specifieke invloeden als de IRO en de WWB. Of en in welke richting de markt zich verder ontwikkelt hangt er maar net van af of de vele ontwikkelingen zich doorzetten:
• Zet de groei van de IRO bijvoorbeeld door en hoe wordt daar door partijen op gereageerd? Dit
vergt forse investeringen in het scheppen en op peil houden van de transparantie over het aanbod, maar voorziet wel in een goede waarborg voor maatwerk en keuzevrijheid.
• Slagen partijen erin de gesignaleerde knelpunten op te lossen en dus het ‘marktfalen’ te verminderen? In hoeverre leidt dit daadwerkelijk tot meer specialisatie en een hogere kwaliteit?
• Hoe gaan gemeenten de komende tijd reageren op het loslaten van de uitbestedingsverplichting? Het ziet ernaar uit dat in ieder geval een deel van de re-integratie weer in eigen hand wordt genomen. De mate waarin dat gaat gebeuren is momenteel moeilijk te voorspellen, evenmin als de invloed ervan op de effectiviteit van re-integratie.
• Gaan gemeenten inderdaad de komende tijd meer inzetten op de moeilijkere groepen en zo ja, op welke manier? Door de invoering van de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) in 2007 worden gemeenten ook verantwoordelijk voor het bieden van bepaalde zorgarrangementen aan hun inwoners, bijvoorbeeld huishoudelijke verzorging en welzijnsvoorzieningen. De combinatie van beide ontwikkelingen kan ertoe leiden dat welzijnsinstellingen vaker op de re-integratiemarkt gaan opereren. Deze organisaties hebben goede bekendheid met de doelgroep, kennen de gemeentelijke infrastructuur (vaak zelfs op wijkniveau) en kunnen ook relatief gemakkelijk zorgdragen voor cofinanciering.
• Lukt het om goed zicht te krijgen op de effectiviteit van re-integratie? En zijn er methoden te ontwikkelen die opdrachtgevers kunnen ondersteunen bij de vraag ‘wat werkt voor welke cliënt?’ Hoe reageren opdrachtgevers op het inzicht dat re-integratie met name effectief is voor de moeilijker plaatsbare doelgroepen?

Download hier het volledige onderzoek