|
Kosten en baten van re-integratiediensten - Een onderzoek in opdracht van Stichting Instituut GAK |
|
|
|
|
SEO (Stichting voor Economisch Onderzoek der Universiteit van Amsterdam) heeft onderzoek gedaan in opdracht van Stichting Instituut Gak en het rapport ‘Kosten en baten van re-integratiediensten’ (mei 2003) gepubliceerd.
Op de markt voor re-integratiediensten werd in 2002 1,2 miljard euro uitgegeven. Onderzoek naar de netto effectiviteit toont aan dat de inzet van re-integratie, zoals scholing of een sollicitatietraining, de kans op een baan nauwelijks vergroot. Is deze 1,2 miljard euro geen weggegooid geld? Wegen de baten van deze investeringen op tegen de kosten? Bij infrastructuurprojecten is het gebruikelijk om een kosten-batenanalyse te maken van een investering en op basis daarvan te beslissen of de investering wordt gedaan. Voor investeringen in re-integratiediensten is deze afweging nooit expliciet gemaakt. Een expliciete kosten-batenanalyse van deze investeringen kan echter wel degelijk meerwaarde hebben. Kosten-batenanalyse van re-integratietrajecten kan bij een gegeven budget de keuze tussen trajecten vergemakkelijken. Ook kan door duidelijk te maken waar de kosten en de baten neerslaan begrijpelijk worden gemaakt waarom re-integratie niet altijd van de grond komt en hoe dit verholpen kan worden. Tot slot kan kosten-batenanalyse worden gebruikt om het macrobudget beter te onderbouwen. Kosten-batenanalyses zijn tot nu toe niet van de grond gekomen omdat zowel de methodiek als de data ontbreken. Doel van dit onderzoek is om een methodiek te ontwikkelen en een overzicht te maken van de data die nodig zijn om de kosten en baten te berekenen.
Conclusies • Om na te gaan of de 1,2 miljard euro die Nederland uitgeeft aan re-integratie van werklozen nuttig worden besteed moeten de kosten en baten van dit beleid vanuit een maatschappelijk perspectief worden berekend. Dit betekent dat alle betrokkenen worden bekeken: de te re-integreren cliënt, de werkgever bij wie de cliënt gaat werken, het re-integratiebureau dat de cliënt re-integreert, de uitvoeringsinstantie, het Rijk en de rest van de maatschappij. Op deze wijze is een integrale afweging mogelijk. Bovendien wordt zichtbaar welke partijen de meeste baat bij re-integratie hebben. • Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen effecten die de welvaart vergroten en effecten die leiden tot herverdeling binnen Nederland. Bij herverdeling gaan sommigen erop vooruit ten koste van anderen, maar verandert de totale welvaart niet. Een voorbeeld is een uitkering: premiebetalers geven (onvrijwillig) een deel van hun middelen aan mensen die een uitkering ontvangen. Een besparing op uitkeringslasten is derhalve geen welvaartsvergrotend effect van re-integratie, maar een vorm van herverdeling. Het welvaartsvergrotende effect van re-integratie bestaat uit de extra productie die door de gere-integreerde wordt gerealiseerd. • Bij het uitvoeren van een kosten-batenanalyse is de netto-effectiviteit één van de belangrijkste ingrediënten. Niet alle gere-integreerden moeten worden meegeteld: het is immers mogelijk dat de uitkeringsgerechtigde ook zonder re-integratie een baan zou hebben gevonden. Nader onderzoek waarin (voormalig) uitkeringsgerechtigden langdurig worden gevolgd is gewenst. Koppeling van de UWV-administraties van verzekerden en uitkeringsgerechtigden is een eerste stap. • Een positieve netto-effectiviteit hoeft niet te betekenen dat de baten van re-integratie groter zijn dan de kosten. Het is goed mogelijk dat er bijvoorbeeld verdringing optreedt: de gere-integreerde komt aan het werk ten koste van iemand anders. Er is dan geen sprake van een toename van de Nederlandse productie. • Re-integratie leidt tot een breed scala van kosten en baten. Voorbeelden van belangrijke kosten zijn de inzet van begeleiders en administratief personeel, de kosten van het re-integratietraject en de kosten van reizen naar het werk. Belangrijke baten zijn bijvoorbeeld de toename van de productie, minder administratieve lasten voor uitkeringen en waarschijnlijk een toename van het levensgeluk van de cliënt.
Download hier het volledige onderzoek |