Een empirische analyse van de doelmatigheid in de uitvoering van de Nederlandse werknemersverzekeringen.

ECORYS heeft in opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een empirische analyse uitgevoerd van de doelmatigheid in de uitvoering van de Nederlandse werknemersverzekeringen met als titel: ‘Onzekerheid over doelmatigheid’ (juli 2006).

Het doel van de evaluatie SUWI ten aanzien van de doelstelling doelmatigheid is het vaststellen van de effecten op doelmatigheid van de veranderingen die per 1 januari 2002 zijn ingevoerd in de uitvoering van de sociale zekerheid en de (publieke) arbeidsvoorziening,hoe deze veranderingen zich verhouden tot de pre-SUWI-situatie en welke voortgang sinds 1 januari 2002 is geboekt. De onderzoeksresultaten zijn beschreven in twee deelrapporten. Het eerste deelrapport bevat de resultaten van de analyses van de uitvoeringskosten en de uitvoeringsstructuur (ofwel de doelmatigheid van de bedrijfsvoering), het tweede rapport van de macrodoelmatigheid in relatie tot effectiviteit. Hier ligt deelrapport 2 voor. Dit rapport concentreert zich uitsluitend op de sociale zekerheid voor zover het regelingen betreft voor werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Volksverzekeringen vallen buiten de scope van het onderzoek.

Conclusie (gedeelte van-)
De voorlopige conclusie is dat de aanpassingen in de uitvoeringsstructuur in SUWI en de veronderstelde prikkels van het systeem, zoals de één-loketgedachte, de concentratie van re-integratieactiviteiten, het verdwijnen van bestuurlijke lagen, de directere relatie tussen minister en ZBO’s en het verdwijnen van de bestuurlijke invloed van de sociale partners vanuit een macroperspectief waarschijnlijk een doelmatigheidsverbetering hebben opgeleverd. Een faire vergelijking met 2001 is echter niet goed mogelijk vanwege de sterk verschillende economische omstandigheden. Pas als in de komende jaren de hoge doelmatigheid uit 2004 beklijft, dan is werkelijk sprake van een effect van SUWI. Veel is dan ook afhankelijk van de wijze waarop de minister zijn relatie met de ZBO’s invulling geeft. Het is dan ook waarschijnlijk dat SUWI op onderdelen succesvol is geweest. In deelonderzoek 1 van dit perceel is al aangegeven dat in de keteninformatisering wel al vorderingen zijn geboekt. Ook is het goed mogelijk dat er voortgang is geboekt met het aanbesteden van re-integratietrajecten voor verschillende doelgroepen of dat de kwaliteit van dienstverlening is verbeterd (afhandelingssnelheid, uitkeringverstrekking, rechtmatigheid van verstrekking). Deze detailleringen blijven hier buiten beeld en zijn bijvoorbeeld onderwerp van het onderzoek in perceel 2 (effectiviteit en klanttevredenheid SUWI). Op economisch theoretische gronden waren op voorhand geen al te hoge verwachtingen te koesteren. De genoemde interne prikkels zijn niet voldoende sterk. Zo kent het systeem nauwelijks concurrentie-elementen, financiële prikkels (via for-profit of beloningen) of sterke tegenkrachten. De ingeboekte schaalvoordelen gelden slechts voor een aantal procesonderdelen. Op dit punt is er wellicht sprake geweest van een overschatting van de besparingsmogelijkheden. Het meeste heil is te verwachten van een strakke budgettering, waarbij de economische ontwikkeling direct wordt gevolgd. Om tot goede prestatieafspraken en de controle daarop te komen is het dan ook van groot belang om de informatiepositie van het ministerie te verbeteren.

Nader onderzoek
Hoewel deze studie een aantal interessante inzichten oplevert is nader onderzoek gewenst. Vanwege de korte doorlooptijd van het onderzoek was het niet mogelijk om een aantal aspecten van het onderzoek meer diepgang te geven. We denken daarbij in eerste instantie aan de gegevens. Het is goed denkbaar dat bij de uitvoeringsorganisaties nog meer te achterhalen is dan nu gebruikt is. Bij sommige gegevens was de inconsistentie zo groot dat besloten is om deze niet te gebruiken. Door deze inconsistenties verder te onderzoeken is het wellicht mogelijk om deze gegevens na enig correctiewerk toch te gebruiken. Voor doelmatigheidsmeting zijn verschillende technieken beschikbaar. Het is aan te bevelen deze verschillende technieken te gebruiken om de robuustheid van de uitkomsten verder te toetsen. Hetzelfde geldt voor de econometrische specificaties. Ook door de tijdsperioden voor de analyses te variëren is het dikwijls mogelijk nieuwe inzichten te verkrijgen.

Download hier het volledige onderzoek