|
Resultaatfinanciering van re-integratietrajecten - Een onderzoek in opdracht van StimulanSZ |
|
|
|
|
Policy Productions heeft in opdracht van StimulanSZ het rapport ‘Resultaatfinanciering van re-integratietrajecten’ opgesteld. Met deze publicatie wil StimulanSZ gemeenten inzicht bieden in de randvoorwaarden en (on)mogelijkheden van resultaatfinanciering bij re-integratietrajecten.
Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft in een notitie aangekondigd dat gemeenten marktgerichter moeten gaan werken. Resultaatfinanciering is daar een onderdeel van. Met de introductie van resultaatfinanciering wil het ministerie de rapportagelast voor gemeenten én re-integratiebedrijven verlagen en de uitstroom uit de bijstandsuitkering naar werk bevorderen. Om gemeenten bekender te maken met de beleidsdoelstellingen van het kabinet en hen te stimuleren gebruik te maken van resultaatfinanciering, heeft StimulanSZ aan Policy Productions gevraagd een handreiking voor gemeenten te maken.
Conclusie De effecten die gemeenten en re-integratiebedrijven van volledige resultaatfinanciering verwachten, zijn op een rij gezet waarbij een onderscheid gemaakt wordt naar: • de dienst; • de gemeente (de opdrachtgever); • de markt (de aanbieders).
A De dienst Verwachte voordelen Snel resultaat. Het re-integratiebedrijf richt zich meer op snelle uitstroom. Uit diverse onderzoeken blijkt dat een werkloze het beste zo snel mogelijk (weer) aan het werk kan gaan om van daaruit ondersteund te worden in de weg naar zelfstandig functioneren. Bij resultaatfinanciering heeft de uitvoerder er geen belang bij instrumenten te stapelen en daarmee de klant onnodig lang in traject houden. Bij productfinanciering is dit wel aantrekkelijk, zeker wanneer gemeenten weinig zicht hebben op benodigde instrumenten en daar dus niet op kunnen sturen. Verwachte nadelen Geen aanbodsversterking. Het verwachte nadeel is de keerzijde van het verwachte voordeel: klanten worden te snel geplaatst en re-integratiebedrijven investeren onvoldoende in versterking van de positie van de klant op de arbeidsmarkt, oftewel in ‘employability’. Afroming: Een tweede mogelijk nadelig effect is afroming: alleen klanten waarmee naar verwachting snel resultaat geboekt kan, worden in traject genomen.
B De gemeente Verwachte voordelen Sturing. Resultaatfinanciering betekent een eenvoudige sturing voor gemeenten. Niet afrekenen op (ingewikkelde) tussenproducten, maar alleen bij duurzame plaatsing op betaald werk. Zakelijke en heldere afspraken tussen gemeente en uitvoerder zijn een goede basis voor samenwerking. Lagere administratieve lasten. Alleen het resultaat betalen betekent dat de gemeente veel minder hoeft te toetsen en controleren. Ook het re-integratiebedrijf krijgt te maken met een lagere administratieve belasting: minder verantwoording en rapportageverplichtingen. Verwachte nadelen Hoge trajectprijzen. Resultaatfinanciering legt het volledige risico van een re-integratietraject neer bij de opdrachtnemer. De opdrachtnemer verdisconteert dit risico in de prijs. Hoe minder een opdrachtnemer weet (van het klantenbestand, maar ook van de lokale arbeidsmarktsituatie), hoe hoger de risico-opslag is. Resultaatfinanciering kan dus hogere trajectprijzen opleveren. Begrotingsrisico. Een mogelijk negatief effect is het begrotingsrisico dat de gemeente loopt.Het FWI kent immers het kasstelsel, terwijl resultaatfinanciering een verplichtingenstelsel vereist. Aangezien trajecten altijd over de jaargrens heen lopen, zijn gemeenten gedwongen geld terug aan het Rijk te geven waarvoor al wel verplichtingen zijn aangegaan. Indien de inkoopcyclus op gang is én bij gelijkblijvend rijksbeleid en budget, doet dit probleem zich niet voor. Zakelijk versus samenwerking. De verzakelijking die resultaatfinanciering met zich meebrengt,zien veel gemeenten als potentieel strijdig met het belang dat zij hechten aan een goede samenwerking met hun re-integratiepartners. Politieke druk. Niet alle partijen kunnen voldoen aan de eisen die resultaatfinanciering (en aanbesteden) stelt aan de bedrijfsvoering van de uitvoeringsorganisaties. Lokale of (voormalig) aan gemeenten gelieerde organisaties zijn in sommige gevallen (nog) niet in staat om aan resultaatfinanciering te voldoen, terwijl de wens van het lokaal bestuur vaak is dat deze instanties wel voortbestaan.
C De markt Verwachte voordelen Efficiency. Resultaatfinanciering zet aanbieders op scherp. Het realiseren van plaatsingen moet de kerntaak van re-integratiebedrijven zijn. Een financieringsystematiek die erop gericht is partijen alleen te betalen indien plaatsing is gerealiseerd, stimuleert bedrijven tot efficiënt bereiken van dat resultaat. Minder rapportageverplichtingen. Doordat niet elk ingezet product afzonderlijk verantwoord wordt, hoeft het re-integratiebedrijf minder bij te houden en te rapporteren. Verwachte nadelen Innovatie. Opdrachtgevers vrezen dat financiering van plaatsing alleen tot gevolg heeft dat Re-integratiebedrijven alle capaciteit inzetten op snelle plaatsingen en niet op innovatie. Dat levert uiteindelijk een verschraling van het aanbod op. Re-integratiebedrijven zijn hier voorzichtiger over. Een bedrijf zal in slechtere financiële tijden zich richten op overleven en dus op het volbrengen van zoveel mogelijk opdrachten. Dat kan ten koste gaan van innovatie. Anderzijds is het voor de continuïteit van een bedrijf noodzakelijk dat de organisatie voortdurend nieuwe producten ontwikkelt en in de markt zet (en voor een re-integratiebedrijf dat het zich blijft onderscheiden van de dienstverlening van een uitzendbureau). Niet innoveren betekent achterblijven op de markt en dus verlies van opdrachten. Liquiditeitsrisico. Voor startende bedrijven kan het een belemmering zijn wanneer de betaling pas na afronding van een (langdurig) traject binnenkomt. Ook voor kleine zelfstandige organisaties is dit een groot risico. Verschraling aanbod. Vanwege de hoge risico’s bestaat de kans dat nieuwe toetreders nauwelijks voorkomen en dat vooral grote bedrijven blijven voortbestaan. Dat is uiteindelijk een verschraling van de markt. De vraag kan gesteld worden of volledige resultaatfinanciering niet leidt tot schaalvergroting en koude sanering van de markt.
Download hier het volledige onderzoek |