Inspectie Werk en Inkomen heeft in december 2005 het rapport “De kortste weg naar werk”, een onderzoek naar re-integratiecoaching WW bij het UWV, gepubliceerd. 

Gelet op het belang dat het parlement, de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en de samenleving hechten aan een klantgerichte en effectieve uitvoering gericht op een zo snel mogelijke en duurzame activering van uitkeringsgerechtigden en gelet op het feit dat re-integratiecoaching een hernieuwde poging is om invulling te geven aan de bovengenoemde opdrachten besloot de inspectie een onderzoek naar de re-integratiecoach te verrichten. In dit onderzoek beantwoordt de inspectie de vraag of de re-integratiecoach WW zal bijdragen aan de doelen van de wet: werk boven uitkering en een klantgerichte dienstverlening. Dat zou moeten gebeuren door het realiseren van de subdoelen activering en effectieve controle. UWV dient daarbij rekening te houden met de uitgangspunten van zelfredzaamheid en effectieve samenwerking met de ketenpartners. De inspectie kijkt hierbij naar de opzet van re-integratiecoaching, de beheersing van de risico’s tijdens de implementatie en de ervaringen in en uitkomsten van experimenten. Ook richt de inspectie zich op de te verwachte kosten en baten van re-integratiecoaching.

Conclusies
De inspectie is van oordeel dat UWV met re-integratiecoaching WW op de goede weg is naar een klantgerichte dienstverlening en het realiseren van werk boven uitkering. Dit is gebaseerd op drie deeloordelen namelijk over respectievelijk de opzet, de beheersing van risico’s bij de implementatie en de werking.

Opzet
UWV heeft in opzet met re-integratiecoaching WW de stap gezet van procesgericht naar klantgericht werken. Het doel van re-integratiecoaching WW is het realiseren van de kortste weg naar duurzame arbeid. De taken, verantwoordelijkheden, bevoegdheden, functie-eisen en beschikbare instrumenten zijn er op gericht om door maatwerkdienstverlening via (modulaire) inkoop en/of samenwerking met ketenpartners bij te dragen aan activering en effectieve controle. De inspectie ziet in de opzet twee risico’s.
• Het persoonlijk contact tussen de professionals van CWI, UWV en gemeenten (‘de warme overdrachten’) heeft grote voordelen. Als het elektronisch klantendossier uit het gezamenlijk ketenprogramma wordt gerealiseerd, dan bestaat de kans dat deze voordelen verdwijnen.
• UWV stimuleert de re-integratiecoaches WW om de grenzen van de wet op te zoeken, opdat individuele burgers zo snel mogelijk een blijvende baan krijgen. De inspectie signaleert hierbij risico’s van onrechtmatige uitvoering dan wel rechtsongelijkheid. De inspectie mist in een dergelijke situatie een systeem waarmee door het openbaar maken van casuïstiek de kwaliteit van de uitvoering en de rechtszekerheid van burgers geborgd kan worden.

Implementatie
De ontwikkeling van het concept klantmanagement WW en de doorontwikkeling hiervan tot Re-integratiecoach WW en de feitelijke implementatie van re-integratiecoaching WW beslaat de periode van december 2003 tot en met februari 2006 en dat is een knappe prestatie. De plannen voor een gemeenschappelijke klantbenadering uit het SUWI-ketenprogramma ‘Samen voor de klant’ gaan nog een stap verder. De ervaring met de doorlooptijd van de ontwikkeling en de implementatie van de re-integratiecoach WW kan gebruikt worden voor een reële inschatting van het tijdpad voor de realisatie van deze gemeenschappelijke klantbenadering. Het belangrijkste risico tijdens de implementatie is het niet kunnen vinden van een voldoende aantal kandidaten voor re-integratiecoach WW van voldoende kwalitatief niveau. Hoewel de planning dat UWV op 1 oktober 2005 zal beschikken over 450 re-integratiecoaches niet is gehaald, is de inspectie is van oordeel dat UWV voldoende heeft gedaan om re-integratiecoaches WW van voldoende kwaliteit aan te stellen. De inspectie verwacht dat UWV met enige vertraging 450 re-integratiecoaches zal aanstellen. Of dit aantal voldoende is, zal zich nog in de praktijk moeten bewijzen. UWV heeft in zijn aanpak voor ontwikkeling en implementatie van de re-integratiecoach WW bewust gekozen voor snelheid. UWV heeft hierbij risico’s fenomen. Het tempo heeft geleid tot experimenten die kleinschalig, gefragmenteerd zijn opgezet en gericht op facetten. De meerwaarde van de functie van re-integratiecoach WW ligt in de synergie van al de nieuwe facetten. Die is niet getest. Pas in september 2005 is een kader vastgesteld door de raden van bestuur van CWI en UWV waarin staat aangegeven op welke onderdelen en wanneer de samenwerking tussen CWI en UWV verder wordt uitgewerkt.

Werking
De inspectie is van oordeel dat UWV niet cijfermatig onderbouwt dat re-integratiecoaching WW daadwerkelijk bijdraagt aan beperking van het uitkeringsvolume door een betere activering of effectievere controle. Wel is aangetoond dat re-integratiecoaching WW bijdraagt aan een snellere start van re-integratietrajecten. Bij verschillende experimenten zijn klantmetingen verricht, die wijzen op een grotere klanttevredenheid. Uit de experimenten blijkt dat het uitvoeringsproces zoals het bedacht was, uitvoerbaar is. UWV heeft de concrete ervaringen in de experimenten gebruikt om het functieprofiel van de re-integratiecoach op te stellen, de inhoud en communicatie over de toetsen van het ANKERmodel te verbeteren en lessen te trekken voor de samenwerking met de ketenpartners. De inspectie deelt de opvatting van UWV, CWI en gemeenten dat op basis van voorbeelden in de experimenten blijkt dat de re-integratiecoach WW meerwaarde heeft. Gelet op het feit dat UWV het concept re-integratiecoaching WW niet integraal heeft getest en uit oogpunt van maatschappelijke verantwoording over kosten en baten vindt de inspectie een vergelijking van de effecten van casemanagement WW (situatie 2004) en de effecten van re-integratiecoaching WW (situatie begin 2007) aan te bevelen. De inspectie acht de volgende randvoorwaarden van belang voor het daadwerkelijk realiseren van activering en effectieve controle:
• het strak vasthouden aan de competenties in het functieprofiel van de re-integratiecoach WW
• de ruimte geven aan het professioneel handelen van de re-integratiecoach WW met in achtneming van de grenzen van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid voor de burgers
• de sturing op outcome per re-integratiecoach WW

Download hier het volledige onderzoek